Trong một chuyến rong chơi đến Nha Trang,
địa chỉ mà bạn được giới thiệu phải đến sau khi bạn đã thoả lòng lên
rừng ra biển ở thành phố du lịch này, đó sẽ là Viện Hải Dương học (VHDH)
Nha Trang.
Nơi đó có một bảo tàng đặc biệt, thành quả của hơn 80 năm với biết bao nhiêu cuộc hành trình thám hiểm, nghiên cứu trên các con tàu của các nhà khoa học trong khu vực biển Đông. Và cho đến hôm nay, nơi này vẫn là Trung tâm nghiên cứu về biển lớn nhất khu vực Đông Nam Á.
VHDH Nha Trang nằm ngay trên đường Trần Phú. Từ Trung tâm thành phố bạn tới đó khoảng 4 cây số. Hai dãy nhà bốn tầng xây theo kiến trúc Pháp nằm lọt bên dưới ngọn núi Chụt, nhìn ra biển và sát cạnh Cảng Cầu Đá. Hàng ngày Bảo tàng sinh vật biển ở đây mở cửa từ 8 giờ sáng, đón tất cả mọi người bước chân vào, để cùng ngạc nhiên với thế giới biển lộng lẫy và đầy bí ẩn ở đây.
Vào ngày 14/ 9/1922, người Pháp đã thành lập Sở Nghề Cá Đông Dương với mục đích của họ lúc bấy giờ là để nghiên cứu, khảo sát các điều kiện tự nhiên và nguồn lợi cá nhằm phục vụ cho nghề cá Đông Dương. Đến ngày 01/12/1929 Tổng thống nước Cộng hòa Pháp ký quyết định đổi thành Viện Hải Dương Học Đông Dương. Những hình ảnh lưu giữ lại cho thấy Viện là một toà nhà sơn trắng (hiện vẫn còn) với một tầng trệt và hai tầng lầu nhìn ra biển (sau này khu vực biển này thành cảng Cầu Đá). Vào thời điểm đó, Viện đã có tàu khảo sát “De Lanessan” hoạt động cho đến năm 1942. Sau đó là tàu Mao Tiên công suất 22CV. Năm 1952, đổi tên là Viện Hải Dương Học Nha Trang (L'Institut Océanographique de Nha Trang), năm 1954 đổi thành Hải học Viện Nha Trang sau khi người Pháp giao lại cho Chính phủ Miền Nam quản lý. Lúc này đã có một phòng vật mẫu sinh vật chứa 50.000 mẫu ở biển Việt Nam và Đông Nam Á.
Sau khi Việt Nam thống nhất, Viện Hải Dương Học Nha Trang, Viện Nghiên Cứu Biển Hải Phòng được sát nhập thành một Viện thống nhất lấy tên là Viện Nghiên Cứu Biển Nha Trang. Đến năm 1993, trở lại thànhViện Hải Dương Học (L'Institut Océanographique) bao gồm tất cả các cơ quan nghiên cứu biển trên toàn quốc, Viện được tổ chức thành một Viện chính ở Nha Trang và hai phân viện ở Hải Phòng và Hà Nội. Năm 1993, Bảo tàng Viện Hải Dương được mở rộng thêm và liên tục bổ sung mẫu vật, sinh vật biển.
Sau năm 1993, Viện đã xây dựng thêm một dãy nhà làm việc phía sau toà nhà cũ. Riêng toà nhà cũ được dùng thành một phần trưng bày của Bảo tàng Viện Hải Dương học.
Với 6 khu vực khác nhau, Bảo tàng biển đã thực sự níu chân du khách bởi đa dạng sinh vật biển và những mô hình các loài mà nhiều người chưa hề nhìn thấy. Để duy trì kinh phí nuôi các sinh vật, điện nước, khách chỉ phải bỏ ra số tiền nhỏ là 15.000 đồng/ người cho chuyến tham quan bổ ích và cực kỳ lý thú này. Việc sắp xếp những khu trưng bày cực kỳ khoa học khiến cho bước chân đi theo sự hướng dẫn càng không thể rời mắt ngắm nhìn.
Khu vực đầu tiên là các hồ cá giới thiệu các chủng loại cá có trong biển Đông mà chúng ta chỉ thấy qua tivi hoặc sách vở. Cá ở đây được nuôi khá tốt nên xác suất chết rất thấp. Có rất nhiều loại cá mà chỉ vào Bảo tàng biển, khách mới có thể nhìn thấy chúng và cực kỳ thích thú. Thí dụ như cá ngựa đủ màu sắc, cá mao tiên xinh đẹp, cá mặt quỷ (còn gọi là cá đá vì như cục đá) xấu xí nhưng thịt ăn rất ngon. Cá xà phòng xinh đẹp lại tiết ra độc tố như bọt xà phòng khi lâm nạn, cá ép ở trên đầu có đĩa bám đế bám vào cá mập, cá voi, rùa biển và có khi bám vào các con tàu. Cả những con cá chình thường chỉ xuất hiện vào ban đêm và loài hải quỳ xinh đẹp.
Ở đây, các loài sinh vật biển được phân loại có chú thích bên trên hồ nuôi như: San hô sừng dạng quạt, cá khoang cổ, sao biển màu xanh đỏ, huệ biển, cầu gai, hải sâm, tôm hùm lửa, cá thiên thần, cá thia xanh biếc, tôm bác sĩ… Sau khi chìm đắm trong thế giới của các loại cá có màu sắc rực rỡ, sống chủ yếu trong các rạn san hô, bước vào khu vực hồ nuôi rùa để gặp các con rùa da, vích, đồi mồi đang sống trong một hồ nước, và đặc biệt tại đây có một con hải cẩu cũng cùng đùa giỡm. Chú hải cẩu này do Viện mua của một ngư dân bắt được tại Quảng Ngãi cách đây hai năm.
Trong khuôn viên Bảo tàng, khu vực trưng bày các mẫu vật rộng 250m2, phần lớn diện tích trưng bày những hình ảnh về cá voi. Đối với ngư dân Việt, những câu chuyện về cá voi đã trở thành huyền thoại, đến mức cá voi còn được gọi tên là cá Ông (ông Nam Hải). Tại khu vực này, ấn tượng đầu tiên của du khách chính là bộ xương cá voi lưng gù khổng lồ với chiều dài 19m và nặng gần 1 tấn. Trong quá trình đào mương làm thủy lợi, ngày 5/13/1994, người dân xã Hải Hậu, tỉnh Nam Hà đã phát hiện bộ xương cá voi nằm ở dưới lớp đất sâu 1,2m. Địa điểm phát hiện cách biển 4km theo đường chim bay. Việc di chuyển bộ xương cá voi và khôi phục toàn vẹn mẫu vật để trưng bày như hiện nay là quá trình công phu của các cán bộ Viện Hải dương học Nha Trang
Tại Bảo tàng còn có bộ xương bò biển Dugong. Dugong bị chết ngày 22/1/1997 tại Lò Vôi, vườn Quốc gia Côn Đảo, Vũng Tàu và được nơi đây tặng lại cho Viện Hải dương học Nha Trang vào tháng 11/1997. Bộ xương dài 273cm và nặng gần 300kg. Ngoài bộ xương cá voi nói trên, Bảo tàng Hải dương học còn trưng bày nhiều hình ảnh giới thiệu về những bộ xương cá voi khác. Đó là bộ xương cá voi chết năm 1995 tại đảo Thổ Chu của Bảo tàng Quảng Ninh, hiện đã được phục chế; bộ xương cá voi chết và dạt vào huyện Tiền Hải tháng 5/1995 của Bảo tàng tỉnh Thái Bình. Bộ xương dài 13,5m, gồm 13 đôi xương sườn. Ở Bảo tàng biển Đồ Sơn, Hải Phòng còn có bộ xương cá voi Bắc Cực dài 15m. Một bộ xương cá voi khác thuộc loại “tên tuổi” hiện đang được lưu giữ tại Vạn Thủy Tú (Phan Thiết) có chiều dài 20m, được phát hiện từ năm 1850, thuộc loại cá voi vây.
Bên cạnh việc giới thiệu các bộ xương cá voi đang được lưu giữ tại nhiều nơi trên đất nước, khu trưng bày còn sử dụng máy chiếu để giới thiệu về đời sống của các loài cá voi trên thế giới. Như con cá voi lưng gù đang là loài quý hiếm, hiện chỉ còn 2.500 con. Cá voi lưng gù là loài cá voi răng lược có kích thước đạt đến 19m, con mới sinh có thể nặng 1,4 tấn. Chúng có thể di chuyển một hành trình dài 8.000 km. Cá voi đầu bò phương Bắc cũng nằm trong “sách đỏ”. Chúng có chiều dài 18 - 20m, nặng từ 30 - 80 tấn và hiện cũng chỉ còn chưa tới 300 con trên toàn thế giới
Khu trưng bày còn giới thiệu nhiều loài cá voi khác như: cá voi Đê Ni, thường sống tập trung ở vịnh California, cá voi vây, cá nhà táng, cá voi đầu bò phương Nam, cá voi nhỏ… Hấp dẫn nhất chính là hình ảnh giới thiệu về con bò biển huyền thoại, được coi là Mỹ nhân ngư trong các câu chuyện thần thoại của người Hy Lạp. Bò biển khi hú lên giữa đại dương giống như tiếng hát của người phụ nữ.
Một khu vực khác với bể nước rộng nhìn qua gương dọc theo lối đi sẽ cho bạn ngắm nhìn những loại cá mập bơi lội. Tiếp theo là các phòng trưng bày các mẫu vật từ san hô cho đến rắn biển, rong biển không lồ, trai khổng lồ…để bạn đi từ kinh ngạc này đến kinh ngạc khác. Một khu khác lại giới thiệu những cuốn sách cổ, mẫu những tàu biển từng tham gia các cuộc nghiên cứu, một phòng minh hoạ sự sinh trưởng của loài rùa, lịch sử hình thành những cơn bão, các dụng cụ, phương tiện đi biển, săn bắt của ngư dân Việt từ xưa đến nay…
20.000 mẫu vật từ các chuyến khảo sát trong vùng Biển Đông và một số vùng biển lân cận được trưng bày trong một khu riêng. Tại đây, chỉ mỗi tảo biển, rong biển đã đến hơn nghìn loại: tảo kim, tảo xanh lam, tảo đỏ, tảo silic... Động vật nguyên thủy thì có các đại diện của nguyên sinh vật, xoang tràng, hải miên, san hô... . Nhóm giáp xác cao có chừng 1.600 loài, đáng chú ý là tôm he, tôm hùm, cua Quan Công, cua Huỳnh Đế. Hiện còn có mẫu con cua khổng lồ sải chân dài đến 1,2m. Mổi hiện vật đều có chú thích chi tiết và nơi tìm ra chúng, có mẫu vật tuổi trưng bày tới 80 năm.
Cuộc hành trình khám phá ở nơi gần trăm năm lưu giữ biển cả chắc chắn sẽ tạo cho chuyến tham quan của bạn trở nên vô cùng thú vị.
Theo VNTVL
Chia sẻ
Các tin khác